Bergen (NH) 1940 - 1945

voorkant kaft van het boek Bergen 1940 - 1945 Bergen 1940 - 1945
Bergen en Bergen aan Zee
P. Harff en D. Harff

ISBN 978-90-816707-3-9

Inhoud
Boekhandels
Uitreiking 1ste exemplaar



Inhoud:

Na een Ten Geleide van burgemeester mevrouw drs. H. Hafkamp en een Voorwoord van mevrouw prof. dr. I. Tames, directeur onderzoek bij het 'NIOD instituut voor oorlogs, holocaust- en genocidestudies', begint het boek met de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Daarbij wordt beschreven hoe Nederland zijn leger in paraatheid bracht en hoe ook in Bergen en Bergen aan Zee troepen gelegerd werden. Als onderdeel van de verdediging werden er aan de boulevard in Bergen aan Zee loopgraven aangelegd voor het geval er een aanval op de kustplaats zou vinden. Eerder al was in Bergen een militair vliegveld aangelegd.

Bij een aanval door Duitsland zou de Grebbelinie een belangrijke verdedigingslinie vormen. Om de burgerbevolking uit die omgeving te ontzien werd reeds in 1939 een evacuatieplan opgesteld. Volgens dit plan zouden veel evacuees in Noord-Holland worden ondergebracht. Voor Bergen betekende dit, dat men voorbereidingen moest treffen om een deel van de bevolking van Amersfoort op te vangen als het tot een Duitse aanval zou komen.

Deze Duitse aanval begon in de vroege ochtend van 10 mei 1940. Vanaf die ochtend werd vliegveld Bergen tot aan de capitulatie meermaals door de Duitse luchtmacht aangevallen, waarbij het vliegveld zwaar beschadigd raakte. Ondanks de Duitse luchtaanvallen was men in staat om vanaf vliegveld Bergen aanvallen uit te voeren op de oprukkende Duitse troepen. Het plan om de bevolking van Amersfoort te evacueren en deels over te brengen naar Bergen werd ten uitvoer gebracht en verliep succesvol.

Hoewel het Nederlandse leger zich dapper verweerde, kon de strijd tegen de Duitsers niet gewonnen worden. Het bombardement op Rotterdam en het dreigement om ook Utrecht te bombarderen leidde uiteindelijk tot de capitulatie van het Nederlandse leger.

Nadat Nederland gecapituleerd had, voerden de Duitsers een reorganisatie van het burgerlijke bestuur door. De belangrijke leidinggevende posities werden door Duitsers ingenomen zodat zij het beleid bepaalden dat door de bestaande Nederlandse instanties uitgevoerd moest worden. De burgemeester van Bergen kreeg veel met dit Duitse beleid te maken dat zich vertaalde in allerlei opdrachten die hij moest uitvoeren. De burgemeester zocht daarbij een tussenweg in het behartigen van de belangen van de bevolking en het uitvoeren van de opdrachten. Het niet naar tevredenheid uitvoeren van de opdrachten kon grote gevolgen voor een burgemeester hebben, maar betekende ook dat er een nieuwe burgemeester, veelal van N.S.B.-signatuur zou komen, waarbij de bevolking het wellicht nog slechter zou hebben. In het boek wordt beschreven hoe de burgemeester van Bergen in gijzeling werd genomen en werd vervangen en er later in de oorlog een N.S.B.-burgemeester werd aangesteld.

Toen gedurende de oorlog de kans steeds groter werd dat de geallieerden een landing op de Atlantische- of Noordzeekust zou gaan uitvoeren, betekende dit een forse toename van het aantal Duitse militairen in Bergen en Bergen aan Zee. Zij hielden zich voornamelijk bezig met het aanleggen en bemannen van de 'Atlantikwall'; een verdedigingslinie die van het noorden van Noorwegen tot Spanje liep en de westkust van Europa moest beschermen tegen een geallieerde aanval.

Tijdens de bouw van deze verdedigingslinie werden Nederlanders voor de keus gesteld om hieraan mee te werken of om in Duitsland te werk te worden gesteld. In de loop van de oorlogsjaren werden steeds meer mensen die voor de Duitsers geen bijdrage leverden uit het kustgebied gedeporteerd. Tevens werd de druk steeds verder opgevoerd om zoveel mogelijk mensen in de Duitse oorlogsindustrie te werk te stellen.

Naast de Duitse troepen in Bergen en de bouw van de Atlantikwall besteden de auteurs aandacht aan het verplicht werken voor de Duitsers en een aantal andere aspecten waarmee de inwoners van Bergen te maken kregen: het instorten van het toerisme, de represaille maatregelen van de Duitsers tegen protesten, het distributiesysteem en de centrale keuken, het persoonsbewijs, de luchtbeschermingsdienst, het uitsluiten en deporteren van de Joden, het inleveren van radio's, de evacuatie en de sloop van woningen en gebouwen. Al deze aspecten geven gezamenlijk een beeld van de onderdrukking van de bevolking en de steeds grotere uitdagingen waar men in Bergen voor kwam te staan.

Op de Algemene Begraafplaats van Bergen is een gedenkteken met de namen van de omgebrachte Joodse inwoners van Bergen en een gedenkteken met de namen van twee omgekomen Bergense verzetsstrijders. Op de begraafplaats liggen veel geallieerde militairen begraven, voornamelijk vliegtuigbemanningsleden uit het Verenigd Koninkrijk. Amerikaanse en Duitse militairen werden snel na de oorlog herbegraven. Zo werden gesneuvelde Amerikaanse militairen overgebracht naar Margraten en gesneuvelde Duitse militairen naar Ysselsteyn. Het boek sluit af met de namen van de herbegraven militairen.

Het boek heeft een afmeting van ongeveer 17 cm bij 24 cm. Het bevat 544 pagina's met honderden foto's. ISBN 978-90-816707-3-9 Prijs: euro 24,95


Prins Bernhard bij hotel Nassau-Bergen.
(collectie Piet Mooij, Bergen NH)


Duitse militairen voor de Ruinekerk in Bergen.


Bericht van de executie van de heer Engelsma.
(R.A.A.)


Op wacht bij een uitkijkpost op de zeereep bij
Bergen aan Zee.


Blije en lachende Bergenaren bij de Ruinekerk
in mei 1945 (collectie Piet Mooij, Bergen NH)



Het boek is te verkrijgen bij de volgende boekhandels:

Bergen

Boekhandel Thomas
Stationsstraat 7-9
1861 GA Bergen

Eerste Bergensche boekhandel
Oude Prinsweg 11
1861 CS Bergen

Egmond aan Zee

Boekhandel Dekker
Voorstraat 141
1931 AK Egmond aan Zee

Noordwijk

Boekhandel van der Meer
De Keuvel 1
2201 MB Noordwijk


Bij boekhandel van der Meer kunt u het boek Bestellen

Het boek is eveneens te bestellen bij het Atlantikwall Museum Noordwijk: Bestellen van dit boek





Uitreiking eerste exemplaar van het boek

Op 3 november 2016 werd een exemplaar van het boek uitgereikt aan mevrouw drs. H. Hafkamp,
burgemeester van de gemeente Bergen.
Voor genodigden en de pers hielden de auteurs een korte voordracht over de inhoud van
het boek, het verrichte onderzoek en de geschiedkundige waarde van het boek.


Links auteur Dolf Harff, midden burgemeester mevrouw drs. H. Hafkamp, rechts auteur Paul Harff.